ڪڏهن به اچين ها    

ڀاڱو ٽيون

(73)

پاڻ کـــــي دوســــت بــــي نقــــاب نه ڇَڏِ،

دل جو کولــــي ائيـــــن ڪــــتاب نه ڇَڏِ.

يـــــــار جـــــي بي وفـــــائي ٿـــــي مــاري،

آرزو پنهــــنجي بــــي حجـــــاب نــــه ڇَڏِ.

ڇـــــرڪُ اهڙو ڀــــري اُٿيــــس ننڊ مان،

ڪنهن چيو اڌ ۾ پنهنجو خواب نه ڇَڏِ.

تنـــهنجي منــــهن تي پــسينو ڏسـجي ٿو،

پنــهنـــجو جــــهوري ائين شــباب نه ڇَڏِ.

فرض تنهنجو ڪـو قــــوم ســــان آهــي،

بڻـــــجي پـــئه چــــڻنگه، انـــقلاب نه ڇَڏِ.

ڀٽــــڪندو ڪيـــــڏو ٿـــو رهين ”ٺارو“،

اڌ ۾ جيڪــــو لکــــيل آ بــــابُ نه ڇَڏِ.

(74)

ڳوٺ ڪنهن ڪنــهن ۾ رهـــــن ٿا اڙٻنــــــگه،

ماڻهــــــو ســـــڀ لهـــــري ٿيـــــن ٿا هـــــــن چيو.

مَسِتَ ٿــــــي جهـــــومـــــن ٿـــــــــا سُرَ تال تـــــي،

مـــن جـــــا ســـــي زهــــــري ٿيـــــن ٿــا هن چيو.

عـــــــادتون ڪـــــن جـــــون ته بڙايون ٿا ڏسون،

پُڇَ ٻــــــــــــڏي مهـــــــري ٿيــــن ٿا هــــن چيـــــو.

اوڙي پـــــــــاري مــــــان بــــــه هــــاڻي ڊپ ٿــئي،

پنــهنجــــــا ئي قهـــــري ٿـــــين ٿـــــا هـــــن چيو.

تن کي سمجهڻ جي نه ڪر ڪوشش ڪڏهن،

ڳــــالهه ســـــي گـــــهري ٿيـــــن ٿـــــا هـــن چيو.

جـن کي ”ٺــــارو“ بــــــحث ســــــان مطلــــب رڳو،

پنهــــنجي ســـــي مرضـــــي ٿـــــين ٿا هن چـــيو.

(75)

پيارُ ته تون ڀي، گهڻو ڪرين ٿِي،

نـفرت اک ۾، پر ڇــــو ايـــــڏيِ ؟

آدرُ ڀـــــاءُ به، ڏيــــن ٿــــــي ايـــڏو،

وينـــــدو آهيــــــان، آنءُ ڀنَڀـلــجِي.

پيار جي تــوکي، ڪــــرڻو ناهــــي،

تنهنجي منهنجي، راهه نه ســـاڳِي.

اکيون اکين ســــان، ڳالهــــائن جي،

صــــورت تنهنــــجي، لڳندي آ ٻِي.

عشق ته مرضــي، مالــــڪ جي آ،

ڪر تون بيشــڪ، جيئن وڻيئِي.

(76)

آهين تون سهــــــڻي حــــوُر پَريِ،

ڏِسُ مان ڪيڏو ڪارو شيديِ.

تنــــــهنـــجو جـــــوڀــــن ۽ ناز ادا،

ســــرڳ بڻــــي مــــون لاءِ شاديِ.

آنــنـــــد آٿَتُ، جــــيون ڀــــر جـو،

آ پيار محــبت ســــونهن ســـــچِي.

تنهــــنجيءَ دل ۾، هـر دم اُڻ تُڻِ،

تون ڪرين سدا، منهنجي ڳڻتِي.

تــــون پــيار ڪرين، بيحد مونکي،

ڄڻ جــــنم جــنم، جو رشتو هِي.

هُنَ جـــي نيــــڻن ۾ نـــــــوُر وَسي،

”ٺارو“ سمجهي وٺ، ڳالهه ڳُجهِي.

(77)

جـــــوڀن ســونهن سُڳنڌ سُرهاڻِ،

پيار پــــــيءُ ۽ مـــــوجــــون ماڻِ.

پورهيت مان، منهنــجو جيون،

آد کان انت رڳـــــو  ڇڪــتاڻِ.

لڇـــــمي آخــــــر ڇـــــا ڏيـندو،

رِشتــــــن ناتن جي ڪــــــوڙاڻِ.

ٽـــــاريءَ ٽــــــاريءَ ٻـــــــور آيو،

اُرَهــــــنِ ۾ آئــــي ڳـــــــــــوراڻِ.

مـکيون ته مڙنديون ئي هر هنڌ،

مــــيون جـــــي ڳَــرُ جــــي آلاڻِ.

”ٺـارو“ هـــــــــي ڪــــهڙو اِسرار،

سِـــــج ٻُڏيِ، ڏئـــــي ٿــــو لالاڻِ.

(78)

ووٽ ديش جا ماڻــــــهو ڏيـــــندا،

سُـــــهـــــڻا ڪــــــارا پڌرا ٿيــــندا.

ڪيس هَلَنِ ڪورٽ ۾ جن تـي،

مَـــــهِلَ ســــڃاڻي ليـــــلائيـــــــندا.

هـــــاڻي جنـــــتا جــــاڳـي آهـــــي،

آنتــــڪـــوادين کـــــي ڳولهيندا.

خــــــــطـــــــري ۾ آهــــــي آزادي،

نيـــــتا راڳُ رڳـــــو ڳـــــائيـــندا.

راند گنـدي سياست جــــــي آهي،

جــــي کيـــــڏن لعــــــنت پائيندا.

ڀرشـــــٽا چـــــاري بلاتڪـــــاري،

قـــــاعــــدا ســـــي آهــن ٽوڙيندا.

”ٺــــــارو“ پئســــو رنــــگه رَچائي،

ڳڻـــــي ڳڻـــــيندا پيـــــا لوڙيندا.

(79)

قسم به ڪوڙا کڻـــنــدو آهيان،

خــــواب به اجـــــايا لهــندو آهيان.

پيار ڪٿان مون پاتو ڪونهــي،

نفرت ۾ پــيو ســـــڙنـــدو آهيــــان.

ســــکه سُـرڳه جو ستسنگه آهــي،

گيــــان ڌيـــــان ٿـي پوندو آهــيان.

ڪَـــمَ دنيــا جـا کُٽڻا ڪونهـن،

عمــــر ســــڄي پيو ڳَهندو آهـيان.

مــکڙا مُشڪن مُرڪن ٿا سـڀ،

مــــان ريــــسارو جهُرنـــدو آهـيان.

ڪو ٿو ڀوڳـــي ڪـــو ٿو مــاڻي،

روپ هــــزاريـن ڏِسَـــــندو آهيـــان.

”ٺارو“ مـــــــان ســـودائي بيشـــڪ،

ته به هر ڪنهن کي وڻندو آهيان.

(80)

لڳائن ڄَڻُ بــــي زبان ٿـــــو مــــان،

نه ڪجهه ڪنهن کي چوان ٿو مان.

تمــــنا ڪــين آهــــي ڪــــــا،

غريبــــيءَ ۾ رهـــــان ٿـــــــو مان.

مــــزوري ئـــــي نصيــــب آهــــي،

جيـــــئان ٿو يـــــا ڳــــهان ٿو مان.

رُڳو ڪــــن ٿـــــا هوُ گستاخيون،

ٽِپـــــي ڇــــا کون پوان ٿو مــــان.

شَـــــرافت ڪـــــونهي سُهڻـن ۾،

گِهٽيـــــن ۾ ڇا ڏســــان ٿــو مان.

پـــــٽڻ ساهي به ڏينــــدين تـــون،

وڃي وڻ کــــان پڇـــان ٿو مـــان.

هَــوائون سَــــرِدُ ٿــــيون ”ٺـــــارو“،

سُــــڪِي لـــڱه ڏڪان ٿو مان.

(81)

جـــــوانـــــــي ڀنـــڀــــلائي ٿــــي،

جـــدائــــي پــــر رُلائـــــــي ٿـــــي.

گـــهڻو کِلــــبو گهَــــڻو سَهــــبو،

خــــوشِ ڇــــا ڇــــا ٻُـــــڌائـي ٿي.

غــــــريبـــــي آهـــــه بدزيبـــــــي،

۽  بيــــــمـــاري سَتـــــائي ٿـــــــي.

پکيـــــئڙا گـــــيت ڳـــــائن ٿــــــا،

تــــــــه قـــــدرت پـــــڻ لُڀـائي ٿي.

اِميري ڇــــــو غريبــــيءَ کــــــي،

ڏَنگـــــــي ٿِي ۽ جکـــــائي ٿــــــي.

ڪِرنِ هڪ صبح جي روشَني،

سَــــڄي ڌرتـــــي سَجـــــائي ٿـــي.

رعيـــــــتي راڄ جــــي ”ٺـــــارو“،

مـــــصــــيبتِ چيـــــچِلائـي ٿي.

(82)

مــــــاءُ جــــــي ٿَڃُ جـــــي پيتي آهي،

هِندُ ۾ سِنــــڌُ ٺاهــــي وٺنـــــدا سين.

پاڻ کــي سمــــجهڻ ڏکيــــو ته آهي،

تڏهن به ڪجهه ته ڪري سگهندا سين.

نيـــــڪُ بڻــــــڻ مـــــاڻهوءَ جـو وَڙُ آ،

پنهنـــجن اُڌمن کـــــي چــــوندا سين.

وڻ جـــــي ڇــــانوَ مــــلي جي ٿوري،

چار گهــــڙيون ويهـــــي رهنـــدا سين.

گيان ڌيان سَــــڀُ سُــــکُه ڏينــــدو آ،

مــــهر به مالــــڪ کان گُهرندا سين.

”ٺارو“ ســــان نفــرت ڪن جيڪي،

نيــــٺ ته تــــن کــــي ئي وڻندا سيـن.

(83)

ســنڌ، ڌرتيءَ لاءِ، سڪندو آهـيان،

خـــــواب گهـــــڻائي، ڏسندو آهــيان.

سنڌُ هــاڻ هِتِ، هــــندُ ۾ ٺهــــندي،

هــر ڪنهن کي پيو، چوندو آهيان.

ڪاوَڙ ڪَنِ مون تي ڇــــو ٿــــا هُو،

جــي تِنِ کان ڪجهه، پُڇندو آهيان.

خـــامــــوشي، ڀـــاڪُرُ پــــائي ٿـــي،

جــي ڳڻتـــــين ۾ رَهَنـــدو آهـــيان.

سَوَڙ ٿـــو هــر ڪو، پاڻ ڏي سوري،

دُنـــــيــــاداري، ڏسنــــدو آهـــــــيان.

ٻين سان منهنجو ڪهڙو مطــلب،

ستـــــگر کي مــــان وڻنـــــدو آهيان.

پنـــــهنــــجائپ، رهنــــديندي آهي،

غـــــم کــــائي پيــــو، هلندو آهيان.

مــــان پـــــڻ هـــڪڙو مورکه آهيان،

پــــاڻ تـــــي ئــــي پيو کلــندو آهيان.

جهڙو تــهڙو سمـــجهه نـــــه ”ٺــــارو“،

گــــار به ڏيــــئي سگـــــهندو آهيـان.

(84)

ويـــــو ســـــيارو، ويــــــو ســــــيارو،

اونــــهــــارو آ، گــــرمِي گـــــــرمِي.

لوُءَ لـڳي ٿــــي ديــــهه جــــلي ٿي،

دلـــــبر تنـــهـــنجي ســـــارَ ٻـيهريِ.

ٻاڦــــون نــڪرن ٿيون ڌرتيءَ مان،

وڻ به جيئن ٿا سَهِڪي سَهِڪيِ.

ٿـــــاڌل، رَسُ ۽ ليـــــمو پـــــــــاڻي،

پئنــــدي مــــرڪي ٿِي شـرميلِي.

انـــــب مــــٺا ۽ گــــدرا ڇــــاهيون،

ڏئــي اسان کي سڀ ڪجهه ڌرتِي.

نـــدين تـــلاوَن ۾ مـــينهون ڏس،

تــــون بـــه مـــزو وٺ تُڙڳِي تُــڙڳِي.

ســــردي گـــــرمي ڀيــــنر آهـــــن،

پيڪي اينديون ڪونهن گڏجِي.

مـــــاٺ به ســـــمرن وانـــگر آهي،

گهــڙي ڪــــا سَرَهي ماڻي ويٺِي.

ڌوڙ ڌُڌِڙِ مــــنهنــــجو مــن ”ٺارو“،

جيــــئڻو پــــــوندو آهــــه اُڏامِي.

(85)

مــاٺِ بڻِي ٿِي ماٺِ نهـــاري،

پيار جو رنگ ٿيندو گهـرو آ.

منــــد بڻِي آ خوشبوُ جهڙي،

واءُ اَڄُ سچــــکنڊ جــــهــــڙو آ.

لاتِ پکين جي مـؤج مچائي،

دَڪ دَڪ جو آندد اَهڙو آ.

چنڊ به سِجَ کي اک ڀڃي ٿو،

داغ تڏهن هـن تــــي گَهرو آ.

مُرڪَڻَ ماڻِڻَ لاءِ مــن تڙڦي،

هَير مِٺيءَ جو ڇُهاءُ اهــــڙو آ.

باغن ۾ جِهرمرِ گُلَ ڦُلَ جي،

”ٺـــارو“. تَڙ ڦَڻَ تــــي پهــــرو آ.

(86)

پل ۾ پراوا، پنـهنــــجا بڻـــــــجن،

ماکــــيءَ جـــــهڙا مٺــــا لَڳــنِ ٿا.

مـــــاءُ پــيءُ ڪــــن ٿا قربانيون،

ڪشٽ ڪشالا ڪئن به سَهَنِ ٿا.

گُڻَ ڪنيا جا ڏسي نه ڪوئي،

ڏاهــــا بڻــــجي ڇــــــا نه گُهرنِ ٿا.

ســــونهن به آهي پنهنجي مَوَ ۾،

اکيون نهــــارِنِ چَپَ مُرِڪَنِ ٿا.

ستسنگه هڪڙيِ آهي پـــرولي،

پــــاڻ سُــــڃاڻِي پـــــاڻُ لَــهــِن ٿا.

ميـــــــخاني کي پنهنجي آڪَڙِ،

جــــئن شــــهزادي جامُ کَڻَنِ ٿا.

”ٺارو“ نيتا تون بـــه تــــه ٿي ڏس،

نشــــا لَهَنِ ٿــــــا، نشـا چَڙهن ٿا.

(87)

مــــست جــواني آهه شَرارَتَ،

سونهن به سائين آهه عدالت.

بيچيني، خامـوشي من جِــــي،

گهڻي وڌي سڏجي ٿي دولت.

جسم مـــٿان بيـــهودا حملا،

چـــــؤڌاري وَحِشَتَ ۽ دَهِشَتَ.

دَرِدُ مــــٺو ميـــــٺاج گُلِن جـو،

ماڻي وٺ ڪا سُرهي صُحبَت.

پيارُ اڪيلو ڪـــين ڇڏي ٿو،

ڳُجــــهه ڳُجـــهاندڙ آهه مُحبَتَ.

”ٺـــــارو“ تو ســـــان وڌن آهــــي،

هر ڪنهن جي آتوسان حُجَتَ.

(88)

اَڄُ گهـــــاٽا بــــادل ڏِســـجَنِ ٿــــــــا،

ميــنهن ڦـــــرا موســــم ٺاريــــــندا.

نَچَنِ ٽَپَنِ ٿـــــا ٻـــــــار گــــهٽيــن ۾،

ڄـــــاڻُ ته ٿـــــاڦــــوڙا مارينــــــــــدا.

پيــــاسي پـــــياســـــي آهـــي ڌرتي،

تِتِلـــــــيون پوپـــٽ، لــــهرائينــــدا.

ســــاوڪ ٿـــي آ، ڍور چَــــرَنِ ٿــا،

پکـــي بــــه پـــرڙا، ڦڙڪائيـــندا.

ميـــنهن وســـاڙا، بخـــــــمل جـهڙا،

ماٺ جي معنـيٰ، سمــــجهائيـــندا.

”ٺارو“ پورهيت، خوش خوش آهن،

ديــــش ســــڄي جي بکه لاهيندا.

(89)

زمــــاني ۾ جـــــڏهن ويــچاربو ڪُجُــــــهــــــه،

جيئڻ هاڻي بڻيو سـؤلو تـــــه ڪــــــونــــهـــــي.

ســــڃــــــاڻپ ڌنــــڌلـــــي آهــــي اســـــــانجــــي،

اڃـــــا ڪــو رِشتـــــو ڀـــــي گَهِرو ته ڪونهي.

هَڻـــي هامـــــــون ته هرڪــــــو قرب جون ٿو،

ڪَيون ڪنهن تي به ڪنهن ٿورو ته ڪـــونــــــهي.

اکيـــــون منـــــهنجون اڃــــا ترســـــن ڏسڻ لاءِ،

رُٺل يــــارن کــــي ڪجـــهه چـؤڻو ته ڪونهي.

ڏســـــي ”ٺــــــارو“ اَدائون خــــــوش ٿيــــا سون،

هنــــن جـــــو ذائـــقو اَهــــڙو ته ڪــــونهــــي.

(90)

روز ڌمـــــاڪو سرحد تـــي آ،

صاحب جا ڪـــن ٻوڙا آهـن.

حسـاب آهـــن، ســــوَلا ســوَلا،

ســـاڳيا ســــاڳيا، کـــــوڙا آهــن.

انگه رنگه سڀ ڍنگه ڏسي وٺُ،

نازَ بــــــــه ڏينـــــدا مــــوڙا آهن.

فَـــــرَقُ ڏســـــڻ وارن ۾ آهـــي،

ڀاڪُرَ ۾ ســڀ جــــوڙا آهــــن.

هيــــڪر ”ٺارو“ چڙهــــي ته ڏس تون،

پيارَ عشق ســـڀ گهــــوڙا آهن.

(91)

ڇو نه ٿا ڪوڙ، سچ کي سمجهون،

ڏانءُ اهڙو به ڪو سکِي ته وٺـــون.

لَڄَ کي پڻ ڪـــڏهن ته مــــغروري،

اَهــــم جـــو ڀاوَ ٿو ڏئي رهنـــڊون.

ڪنهن به مــدبر ۽ مـــعتبر وانگر،

شهر پنهنجي ۾ ڇو ذليل آهيون.

چنــــتا ايــــڏي متان ڪرين پيارا،

موت کي پڻ، ڪي رحمتون پنهنجون.

سونهن آهي، ڄمڻ مــــــرڻ ”ٺــــارو“،

پنڌ آهــــي جتــــي وڃــــي پهچون.

(92)

رات ڏينهن مان سفر ڪيــان ٿو،

مــــوج مزي ۾ مـــــست رهان ٿو.

مــــاٺ ۾ مونــــکي وِهَــــڻ نه آيو،

جيڏانهن چاهيان هَليو وڃــان ٿو.

مٿــــي اُڏامــــن مــــورکه مـــاڻهو،

ڌرتيءَ تــــي ئــي آءٌ هُجــــان ٿـــــو.

بعضــــي بڻــــجان بــــادل وانـــگر،

جبلن تي پڻ نچان ڪڏانــــهن ٿو.

موت جو مونکي ڊَپُ ڪو ڪونهي،

ڄــمڻ مـــرڻ گڏ آ سمجــــهان ٿو.

پاڻ سان اوريان مَنُ جي هيڪر،

وڏو وڏو ٿـــــي سمـــــنڊ پوان ٿو.

خوش قسمت مان آهيان ”ٺارو“،

سِــــــجُ چنـــــڊُ بڻــــــجي اُڀران ٿو.

(93)

ســـــونهن ڪنهن جي ڏسي نظر بڻجون،

جئــن لڳون سهڻا ڪجهه ائين مرڪون.

پيار هر ڪو ڪري ٿو ته ڪنهن سان،

پـــــاڻ ويٺـــــا نصيـــــب تـــــــي سوچون.

ڪــــــپڙا ڦــــاٽل اٿــــس رُئـــــي پيئـــي،

اَچُ تـــه هُن کــــان بــه هُن جو حال پُڇون.

جئن ئي رستي تــــان ٿــــي وَئــــي غائب،

هــــــو به کڻنـــــدو ويو ٿي تــــيز وِکــون.

اوچــتو مينـــــهن، وڏو ڦــــڙو ٿو وســــي،

ڪـــــپڙا آلا، بــــدن ســـــڄو ڦيـــــنگون.

اَڄُ ته ڪــــارا ڪــــڪر، وڄون ”ٺارو“،

آيــــــو طــــــوفان وڻ پـــــٺيان تَرِســــون.

(94)

ڪُس ڪورٽ ۾ ڳالــــهه ٿوريءَ تـــــان،

هــــر ڪــــو واقـــــف لي نـــــگاهن کــــان.

پُـــــٺِ ورائي ته ڪـــنهن ڏٺـــي ڪانهي،

ڳالـــهه ســـــؤلِي آ پر نــــــٿــــو سمــــجهان.

سَــــمِجَهه هــاڻي رهــــي نه آ مــــون وٽ،

اُڃ ڪـــــــــيڏي وڃــــان ٿو پئنــدو مان.

خوف مونکي نه ڪنهن جو آهي ڪــو،

روز دڙڪـــــا به ڪـــيترا ٿو مــان ٻُڌان.

لالَ لڀـــــجن ٿــــا سمـــنڊ مــــان ڪيڏا،

جي انـــــدر ۾ ٽــــٻيون ڏيــــــان، لوچــان.

شـــرم ۾ ٿــــو ٻـــــڏي وڇــــان ”ٺـــــارو“،

عيب پنهنجا جڏهن جڏهن به ڏســـــان.

(95)

پرايــــــون پچـــــارون، چــــڱيـــــون ڪـــــين آهــــــــــن،

ڪري جيڪي ڄــــاڻنِ، اُنهـــــن جـــــي ســــــهون ڇو ؟

سڄـــــــي اُڀ جــــو سينگـــــار بڻـــــجي پـــــيون جـــــي،

اُڏامـــــن قــــطارن ۾ ڪــــونـــجـــــون ڏســــــين ٿـــــــو.

هلــــي گـــــاڏي ڪــــوُ ڪـــــوُ ڪندي رات جو ئي،

اڃــــــا اکـــه کـــــلي مَسَ، ڏٺو هـــــو مـــــون ڪِـــــرڻو.

اَچـــــي گـــــهر ۾ پهــــتس، ڏٺم ســــامـــــــهون هُنَ کي،

رڳـــــــو خـــــالي مُرِڪـــــڻ، چـــــپن تي نه ڪجهه هـو.

نـــــد تيــــــز ڀڃـــــنــدي وڃـــــي جـــــي، وڻـــــي ٿــــــي،

چيو ڪنهن ٿي، ڪنهن کان، سکو ڪجهه ته سمجهو.

شـــــناخــــت هُـــــجــــي ٿـــــوري ٻـــــــارن ۾ ”ٺـــــــارو“،

ڏکيــــــو ڪـــــين بڻــــــجي پــــــو، ڪــــنهن جو ٻُڍاپو.

(96)

چــــڱو نـــــاهه يــــارو، رُڳـــو ڪجهه وٺڻَ ۾،

ملي ٿي ڪــا راحــــت، اکيــــن ســــان ڏيَڻ ۾.

غزل ڪو لکڻ ڪم، ته سـؤلو به ڪونهي،

کپي ڏانءُ ڪـــــيڏو ٿو سمـــــجهي چوڻ ۾.

مـــــلاقات ۾ آهـــــي آننــــد گــــهـــــڻــو ئـي،

مــــلڻ کـــــان تــــــه ڏاڍو، مــزو آ لُـــــــڇڻَ ۾.

ڪــــروڌي ٿو، ڪــــاوڙ ڪــــري، يا رُئي ٿو،

ٿـــــئي مـــــن ٿو هلــــــڪو، اڪــيلو رُئڻَ ۾.

کِلڻ پــــڻ صـــــحت لاءِ ســـــٺو آ چــــــون ٿا،

مـــــگر غم لـــــڪل آ اوهـــــان جـي کِلڻ ۾.

چڱو آهـــــي يـــــاري بــــه قائـــــم هُجــــي جي،

پلـــــئه ڪــــين ”ٺــــارو“ ڪي پوندو ڇِنَڻَ ۾.

(97)

چکــــيم ديســــي داروُن نشــــــو ڪين جهڙو،

رکيـــم چــــپ تي وِســـــڪي مــــزو ئي مزو هو.

اکــيون بنــــــد ليـــــڪن، انــــدر خيال ڪوئي،

مڌرُ هـو، الڳه هـــــو، ڪـــــو دلڪش نظـــــارو.

رهي ڌيان مرشـــــد ۾ جــــنهن پـــــل، ته ڀاـسي،

هميشه آ مالــڪ جو ســـــاڳيو ئـــــي چهــــرو.

گهُمي ٿو ڦِـري ٿــــو هـــــجي ٿـــــو جتــــي ڀــي،

جُڙيل ڄڻ هُيس ڪنهن ته خوشبوءِ سان نــــاتو.

ڏســـــــان ٿــــو ســــفر ۾ ئي ســــج آ همـــــيشه،

ڪڏهن ڪـين ”ٺـــــارو“ هــــوُ ڳولهـــي بهــانو.

(98)

ڪاڻي کي ڪاڻو پڻ ڪٿي ٿـــــا چــــئون.

ســـــچ کــــان ڏاڍو ٿا گهــــــڻو شرڪــــــون،

هـــــر ڪـــــو پنهنـــــجي ســــڀاءَ تي سـوچي،

ڪنهن جي ڪنهن جي اشاري تي ٿا هلون.

مـــــفت ۾ پئـــسو خرچــــون ٿـــــا ڇــــالئه،

وقــــــت اينــــدو ڏکـــــيو نٿـــــا سمــــجهون.

ڪنــــهن جــــي ترڪيب کي سڃاُڻون ها،

صــــرف پنهـــــنجو مجـــــاز ٿــــــا ڄـــــاڻون.

ڪـــــا تـــــــــه هل چـــــل اڃا خـــــيالن ۾،

ڪيئن ٿا ڪن ڏيئي هر ڪا ڳالهه ٻُڌون.

ننــــــــــڍ ڏاڍي مٺـــــي لڳـــــــئي ” ٺـــارو“،

پَــــلُ به هــڪڙو سمهين سگهين جي تو.

(99)

اَسان سُرڳُ هِتِ هُتِ، بَڻائڻ گُهـــرون ٿا،

۽ آتنــــــڪ جَڙُنِ کان، مِٽائڻُ گهُرون ٿا.

گهڻو ظلم جنتا وَئي سهندي سهندي،

سياست کي هــــاڻي، ستــــائڻ گُهرون ٿا.

وَڃــــي چــــوٽ تـــي دال جو اَگُهه پهتو،

هِنــــــئر اُڃ ۽ بُــــک، کائــــــڻ گُهرون ٿا.

پراوارا سڃا ٿيــــــا، ته پنهنـــــجا ڦُري ويا،

اسان وِچَ مان تـــــن کي، ڀَڄائڻ گُهروُن ٿا.

مليل ووٽ جو حق، اســـان کي به آهي،

غلط اُن کي ڇـــــو، آزمـــــائڻ گُهرون ٿا.

وڏو ظلم، ڀر سان جي ملڪ ڪيو آ،

سَبَقُ تــــن کي ”ٺارو“ پڙهــــائڻ گُهرون ٿا.

(100)

سِـــــجَ جــــو ڪــــم رڳــــــو سَفَر آهي،

پــــر هـــــوا ڇــــا کــــون دَرِبَدَر آهـــــي ؟

چنڊُ چـــــوڏسِ جــــــو اَڄ ٽڙڻ گهرجي،

وير چڙهنـــــديِ، اِهـــــا خـــــبر آهـــــي.

دُهِلَ شهنــــايون، ٿــــا وڄـــــنِ در تـــــي،

گهوٽ پيءُ کــــي پسيــــنو تر آهـــــــي.

دارون بنـــــدي جــــڏهن کــان چـــالو آ،

اُن تي هر ڪنهن جوئي گُذري آهــي.

آشـــــــــرم کـــــي ٻُــڍو ڏســــــڻ ويـو آ،

ڳولهڻو هـــُنَ کي پنهـــنجو گَهرُ آهــــي.

اَڄُ جــــو وهــــونوارُ آهــــــــــي آڱـــوٺو،

هر ڪـو ”ٺــــارو“ اَگَر مَــــــــگَر آهــــي.

(101)

ڳالهه تنهنجي مَڄي وڃــــــــان شايَدِ،

اڄ بــــه يارَنِ ســــان گڏ هــــُجان شايَدِ.

پيار تو سان ڪيان ٿو بيـحَد مـــــان،

۽ غُصي کي ٿو، پِي وَڃــــــان شـــــايَدِ.

روز ديــــــدار تنهـــــنجا ٿيــــــندا هــا،

هـاڻي سڪ ۾ ئي پيو سِڪان شايَدِ.

ساڌ سنگت ۾، مان ڪٿي سُڌِريس ؟

هــــاڻي رحمــــت رھو، گُهــــران شايَدِ.

عيــــب مــــون کي گهـڻا گهڻا ”ٺارو“،

ڪـــــين اڻــــــڄاڻ ٿِــــي سگهان شايَدِ.

(102)

وڪـــــــيلن کي هـــــوُ، برغــــلائي ســــگهن ٿا،

تــــــه مُـــــدت به هِـــڪ اَڌُ، رکــــــائي سگهن ٿا.

هــــــتي ڪــــــوڙ جـــــو بـــــول بالا همـــــيشه،

ته اِلزام ڪـــــو پــــڻ، لڳائــــي ســــگــــهن ٿـــــا.

ملــــي توکــــي غَــــدارَ وينـــــدا، ڪٿـــــي ڀي،

ڪَـــــرَنِسِي بــــه ڪــــوڙي هَلائي ســـــگهن ٿا.

وڪــــــامي ٿو، اِنصـــــاف پــــڻ، ڪــــورٽن ۾،

ته وارنٽ به ڪــــنهن تي، ڪـــــڍائي سگهن ٿا.

نمـــرتا سان جيـــــڪو هَلَڻَ جــــي ڪـــــري ٿو،

اُنهــــــيءَ جـــــا ته ڪــن ئي ڪَپائي سگهن ٿا.

ڪڏهن ڏوهه حاڪم، ڪندا ڪو نه آهــن،

رُڳـــــــو حُڪــــم ”ٺارو“ هَــــلائي ســـــــگهن ٿا.

(103

زالــن سامهــون جهُڪــــندا آهن،

 مـــــــڙد مـــــَڄوُ ٿي هــــلندا آهن.

چــوماسي ۾ رم جهم رم جهــم،

وڏ ڦـــــڙا پـــــڻ وسنــــــــدا آهـــن.

واءُ لڳي ٿـــو، ٽاريــــون جـــــهومَنِ،

پَـــنَ هــــــوا ۾ نچــــــندا آهـــــــن.

عاشــــق ويهــي سمنڊ ڪناري،

لَهـــِرَ لَهــــِرَ کــــي ڇُهنـــدا آهــن.

اُڏرن پنـــــڇــي آســــمـــــــان ۾،

پنــــــکه پکــــيڙي ترنـــــدا آهن.

مـــــزور دارون پـــــي ٿـــا مــوٽن،

ٻـــارَ بُکـــــُنِ ۾ رڙنــــــدا آهـــــــن.

”ٺـــــارو“ هيــڪر سَهِجُ بڻي پَئُه،

مــــــاڻهــــو اهـــــڙا وڻـــندا آهن.

(104)

چنــــبڙي ويٺــــا ائـــــن گڏجي،

جيئن مَکِـــــينُ جــــو مانــــارو.

کير جهجهــڪو ماڻهو ڏيندا،

ميـــــنهن جـــــو کائيندا چارو.

مـــــڙدو کڻـــــــي وڃـن ٿا اڄُ،

اينــدو منهنـــــجو ڀـــــي وارو.

ڪـــــاڻو ڪـــوجهو نياڻو آ،

ته بـه سڏجـــــي اَکهِ جـــو تارو.

نــــنڍڙي ڪـوٺي پنهنجي آ،

سِـــــرون مِٽـــــي بُــــه ۽ گارو.

(105)

ڪــــــوڙ کــــي اَڄُ وڏو جِـــــگرِ آهي،

سا ته هر ڪنهن کي ئـــــي خبر آهي.

ڌَڪُ پـــردو گـــهــــڻو ضـــــــــروري آ،

سونهن کي لڳنــــــدي ڪــــا نظر آهي.

هر ڪو مايوس ڏســـبو آهــــــه گهڻو،

موت ايندو جــڏهن بــه گهــــر آهـــي.

ويهي طائوســــي تخت تي به ڏٺـــــم،

اُنَ کـان مِٺـــڙو، گُروءَ جو دَرُ آهـــــــي.

سَــــهڻو آهـــي ٻــڍاپـــــي ۾ هر هـــنڌ،

ڪَــــرڻو هـر ڪنهن کي درگذرُ آهي.

زال جـــــي آهــــي کــــٽ پِٽـــي ”ٺارو“،

مَــــڙِد ٿينــــدو پــــو دَرِ بَــــدَرِ آهـــي.

(106)

ڀلا ڪـــــوئي لُچَ کـي به ڇا ٿو چــوي،

لَنگهي ٿو وَڃي هر ڪو پاسو ڪــري.

گُــــــلَنِ کــــي به ڀونئـــــرا ورائـــــي ويا،

هَوا سُرهي تن کــي ســــــڏي ٿي اَچــــي.

لَهي گَهرَ جي ڀاتين جا منهن ٿا وڃــــن،

اچانـــــڪ جـــي ڏکـــه جو نياپو مِلي.

مُــــرادون مڻيـــــن ٿــا جڳيــــاسو رَکنِ،

وڏو ئِي ٿو ورسيءَ جـــــو ميــــلو لـڳي.

کِنــــوِڻِ ي کِنوي ۽ ڪَڪَرَ ٿا گَــجَنِ،

اِجهـــــو ڄـــــاڻ ئي وڏ ڦڙو ٿو وســـــي.

ٻُڌي درجي کَڙِ کَڙِ ٿا سمـــجهي وڃــــن،

ڇڏي وجهه نه ”ٺارو“ جي موقعو مِـلي.